Gabinet Terapii Manualnej i Rehabilitacji - Artur Michałowski

CZERWONAK /k POZNANIA ul. Zdroje 34 Tel./Fax 61-652-60-88 kom. 602-77-21-88
KOZIEGŁOWY/k POZNANIA ul. Poznańska 37 Tel. 602-77-21-88

Aktualności

Strona 1 z 3  > >>

Koziegłowy + okres wakacyjny

Gabinet w Koziegłowach będzie tymczasowo nieczynny.

Zapraszam do gabinetu w Czerwonaku.

 

Więcej »
rehabilitacja kręgosłupa Poznań

Miednica, stawy biodrowo-krzyżowe

OBRĘCZ BIODROWA (obręcz miednicza, miednica)

Obręcz biodrowa składa się z siedmiu kości – dwie kości biodrowe, dwie kulszowe i dwie łonowe, które są ze sobą zrośnięte. Z tyłu obie kości biodrowe łączą się z kością krzyżową. Połączenie to tworzy staw biodrowo-krzyżowy.

Z przodu kości łonowe łączą się tworząc spojenie łonowe ( spojenie jest to połączenie kości, które nie ma powierzchni stawowych i torebki stawowej – jest bardzo sztywnym połączeniem, jednakże odbywają się tam minimalne ruchy).

W okolicy zrostów kości obręczy biodrowej znajdują się panewki stawów biodrowych.

 

STAWY BIODROWO-KRZYŻOWE (prawy i lewy)

Staw biodrowo-krzyżowy jest to połączenie między kością krzyżową i biodrową. Oba te połączenia są wolne, płaskie o stosunkowo dużych powierzchniach stawowych będących w bezpośrednim kontakcie. Charakteryzują się bardzo krótką torebką stawową i bardzo silnymi, a zarazem krótkimi więzadłami, co zapobiega przemieszczaniu się kości między sobą.

Dlatego czynnościowo stawy te podobne są do spojenia.

Od środka staw dodatkowo wzmocniony jest przez więzadła krzyżowo-biodrowe międzykostne, na zewnątrz więzadła biodrowo-krzyżowe brzuszne i grzbietowe.

Stawy biodrowo-krzyżowe mimo tego, że ruchomość w nich jest dość znacznie ograniczona razem z fizjologicznymi wygięciami kręgosłupa (lordoza szyjna i lędźwiowa, kifoza piersiowa) pełnią funkcją amortyzatora.

 

WIĘZADŁA KRĘGOSŁUPA

 

Więzadła przebiegające wzdłuż kręgosłupa dzielimy na dwie grupy:

  • rozciągające się między sąsiednimi kręgami, do których zaliczamy:
    • więzadła międzyłukowe (żółte) – więzadła te znajdują się pomiędzy brzegami łuków kręgów. Przylegają bezpośrednio do ich tylnych powierzchni, dlatego głównym zadaniem tych więzadeł jest wzmocnienie torebki stawów międzykręgowych.
    • więzadła międzypoprzeczne – rozciągnięte między wyrostkami poprzecznymi sąsiednich kręgów. Najsilniejsze i najmocniejsze są w części lędźwiowej kręgosłupa, a najsłabiej rozwinięte są w części szyjnej.
    • więzadła międzykolcowe – rozciągają się między wyrostkami kolczystymi sąsiednich kręgów, w części szyjnej więzadło to przechodzi w silną błonę zwaną więzadłem karkowym
    • więzadła nadkolcowe – przebiegają nad wyrostkami kolczystymi sąsiednich kręgów.
  • biegnące wzdłuż całego kręgosłupa:
    • więzadło podłużne przednie – rozciąga się od kości potylicznej do powierzchni miedniczej kości krzyżowej – biegnie na przednich częściach trzonów. Im niżej tym grubsze i silniejsze.
    • więzadło podłużne tylne – rozciąga się od kości potylicznej czaszki do górnej części kanału krzyżowego – biegnie wzdłuż przedniej ściany kanału kręgowego. Dodatkowo zrasta się krawędziami krążków międzykręgowych (dysków).

PRZECIĄŻENIE KRĘGOSŁUPA TRAKTOWANE JEST JAKO ZBURZENIE STRUKTUR KOSTNYCH, STAWOWYCH, WIĘZADŁOWYCH, JAK RÓWNIEŻ MIĘŚNIOWYCH.

 

WIĘZADŁA MIEDNICY

Więzadło krzyżowo-kolcowe

Przebiega od dolnej części brzegu bocznego kości krzyżowej w kierunku przednio-dolnym do kolca kulszowego kości kulszowej. Podrażnione więzadło boli raczej punktowo, ból rzadko promieniuje do nogi.

Więzadło krzyżowo-guzowe

Więzadło to pośrednio wzmacnia, staw krzyżowo-biodrowy. Łączy przyśrodkowy brzeg guza kulszowego z kością krzyżową i biodrową. Zdarza się, że więzadło to jest bolesne przy zablokowaniu stawu krzyżowo-biodrowego, dyskopatii lędźwiowej czy zespołach bólowych mięśni miednicy. Podrażnienie więzadła krzyżowo-guzowego może powodować ból całej kończyny dolnej łącznie z palcami. Ból promieniuje po tylnej części kończyny dolnej przez udo i podudzie, piętę, podeszwową część stopy dochodzi do trzeciego i czwartego palca. Ból najczęściej występuje w pozycji siedzącej, przy zakładaniu nogi na nogę oraz podczas stania i chodzenia. Często dochodzi do odruchowego napięcia mięśni tylnej części nogi, powodujących drętwienia i mrowienia oraz uczucie zimnej stopy. Podrażnieniu więzadła krzyżowo-guzowego często towarzyszy ból kości ogonowej, a właściwie więzadeł krzyżowo-guzicznych. Rzadko boli cała noga. Albo boli udo, albo podudzie, albo pośladek. Czasem kość ogonowa.

Więzadło biodrowo-lędźwiowe

Przebiega od grzebienia kości biodrowej do wyrostków poprzecznych czwartego i piątego kręgu lędźwiowego. Podobnie jak więzadło krzyżowo-guzowe pośrednio wzmacnia staw krzyżowo-biodrowy, często do jego podrażnienia dochodzi w wyniku zablokowania tego stawu. Ból zlokalizowany jest najczęściej w okolicy lędźwiowo-krzyżowej po stronie podrażnionego więzadła, nie promieniuje do kończyny dolnej, co najwyżej do podbrzusza po stronie podrażnionego więzadła. Często przypomina tzw. „korzonki”. W przypadku podrażnienia tego więzadła występuje bolesność czwartego i piątego kręgu lędźwiowego oraz grzebienia kości biodrowej po stronie podrażnionego więzadła.

Więzadła krzyżowo-biodrowe

Największe z więzadeł miednicy. Tworzą silne połączenie kości biodrowych z kością krzyżową obejmując staw biodrowo-krzyżowy od strony grzbietowej.

Do ich podrażnienia może dojść na skutek skrzywienia bocznego kręgosłupa – dochodzi wówczas często do skręcenia miednicy w jedną lub drugą stronę, pogłębionej lub spłyconej lordozy lędźwiowej, co z kolei może doprowadzić do nadmiernego przodopochylenia lub tyłopochylenia miednicy. Prawie zawsze w każdym z wymienionych wyżej przypadków pojawia się zablokowanie któregoś ze stawów biodrowo-krzyżowych. Każda z w/w dysfunkcji może powodować powstanie bólu mechanicznego (w trakcie ruchu), a także uciskowego samych więzadeł i ich najbliższej okolicy, jak i może promieniować do kończyn dolnych - często mylony z rwą kulszową. Ból tej okolicy często towarzyszy zmianom zwyrodnieniowym w obrębie stawów biodrowych. Dolegliwości bólowe nasilają się w pozycji stojącej, podczas ruchów kręgosłupa do przodu i do tyłu, w pozycji leżącej na brzuchu, po dłuższym chodzeniu, mniejsze rano, większe wieczorem.

Więzadło międzykolcowe i nadkolcowe kości krzyżowej

Więzadła te są po prostu przedłużeniem więzadeł między i nadkolcowych kręgosłupa i biegną wzdłuż całej kości krzyżowej. Podrażnienie tych więzadeł powoduje ból kości krzyżowej. Ból może nasilać się podczas siedzenia, szczególnie przy opieraniu kością krzyżową.

Więzadła krzyżowo-guziczne

Jest ich aż osiem:

  • więzadła krzyżowo-guziczne boczne
  • więzadło krzyżowo-guziczne brzuszne
  • więzadło krzyżowo-guziczne grzbietowe głębokie
  • więzadło krzyżowo-guziczne grzbietowe powierzchowne
  • więzadło krzyżowo-guziczne przednie
  • więzadło krzyżowo-guziczne tylne głębokie
  • więzadło krzyżowo-guziczne tylne powierzchowne

Podrażnienie któregokolwiek z tych więzadeł może powodować ból kości ogonowej. Do takich sytuacji najczęściej dochodzi na skutek drobnych urazów, złego siedzenia (na kości ogonowej), jak również na skutek przodo lub tyłopochylenia miednicy – tak jak w przypadku kości krzyżowej i stawów biodrowo-krzyżowych.

 

WYBRANE MIĘŚNIE OBRĘCZY BIODROWEJ I MIEDNICY

„Trio Gluteusów” – Mięśnie pośladkowe (pośladkowy mały, średni i wielki)

Najsilniejsze i najważniejsze mięśnie działające na staw biodrowy. Rozpatrując mięśnie pośladkowe jako zespół mięśniowy biorą one udział praktycznie w każdym ruchu stawu biodrowego – z wyjątkiem zginania do przodu. Największym i najsilniejszym mięśniem z tej grupy jest jak sama nazwa wskazuje pośladkowy wielki. Jest on głównym prostownikiem stawu biodrowego. Dzięki tak rozwiniętym mięśniom pośladkowym człowiek utrzymuje pionową postawę.

Najczęstszą przyczyną podrażnienia tych mięśni jest nieprawidłowa pozycja siedząca lub prawidłowa, ale trwająca zbyt długo w czasie.

Może także dojść do przeciążenia tych mięśni np. na skutek długiego marszu lub biegu.

Ból zlokalizowany jest najczęściej przy kości krzyżowej w rejonie krętarzy kości udowych i na samych pośladkach.

Mięsień gruszkowaty (i inne mięśnie „głębokie” obręczy biodrowej)

Mięśnie te znajdują się pod mięśniem pośladkowym wielkim i patrząc od góry wymienić można: gruszkowaty, bliźniaczy górny, zasłaniacz wewnętrzny, bliźniaczy dolny i czworoboczny uda. Mięśnie te należą do grupy rotatorów.

Sam gruszkowaty ma początek na bocznej krawędzi kości krzyżowej w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego po stronie brzusznej, przyczepia się zaś do krętarza kości udowej (jego górnej powierzchni) przechodząc przez otwór kulszowy większy. Podobnie jak pozostałe mięsnie tej grupy działa wyłącznie na staw biodrowy (rotuje udo na zewnątrz, odwodzi i prostuje). Przyczyną bólu tego mięśnia jest jego przeciążenie lub odruchowe napięcie na skutek dyskopatii lędźwiowej, czy ograniczeń ruchowych spowodowanych zwyrodnieniem stawu biodrowego. Ból najczęściej zlokalizowany jest w okolicach krętarza i kości krzyżowej, natomiast epicentrum bólu prawie zawsze znajduje się na brzuśćcu mięśnia mniej więcej w jego połowie. Ból może promieniować do pachwiny czy podbrzusza, jak i na całą nogę, gdyż ze względu na przebiegający w pobliżu nerw kulszowy (nerw kulszowy może przechodzić przez ten mięsień – ale o tym w cz.3). Skurcz, przykurcz czy podrażnienie może przenosić się na ten nerw objawowo przypominając dyskopatię.

Napinacz powięzi szerokiej

Jeden z najdłuższych mięśni (najdłuższy mięsień krawiecki) u człowieka. Rozpoczyna się od grzebienia biodrowego między kolcem biodrowym przednim górnym, a guzkiem biodrowym i biegnie po zewnętrznej części uda do kłykcia bocznego kości piszczelowej. Należy do grupy mięśni odwodzących udo w stawie biodrowym. Poza tym bierze udział w zginaniu i rotacji wewnętrznej uda i działa także pośrednio na staw kolanowy „dopełniając” jego zgięcie i stabilizując wyprost.

Przeciążenie, podrażnienie czy zbyt duże napięcie tego mięśnia powoduje ból w okolicy przyczepów, jak i na całej jego długości. Ból może promieniować także poniżej kolana na zewnętrzną część podudzia do kostki zewnętrznej, może także przenosić się na mięsień pośladkowy wielki – wtedy zlokalizowany jest w okolicy biodra, bardziej po stronie zewnętrznej.

Mięsień biodrowo-lędźwiowy i grzebieniowy

Mięsień biodrowo-lędźwiowy jest składową trzech mięśni:

- lędźwiowego większego,

- lędźwiowego mniejszego,

- biodrowego.

Jako całość początek ma na bocznej powierzchni trzonu ostatniego kręgu piersiowego i na 4 pierwszych kręgach lędźwiowych oraz przy wyrostkach żebrowych wszystkich kręgów lędźwiowych. Przyczepia się zaś do krętarza mniejszego kości udowej.

Mięsień grzebieniowy biegnie od kości łonowej do górnej części kości udowej poniżej krętarza mniejszego.

Są to tzw. „mięśnie pachwinowe”.

Przeciążenia, podrażnienia, nadmierne napięcia tych mięśni powodują ból w pachwinie, który może przenosić się do podbrzusza i na górną część uda z przodu.

Mięsnie te odpowiadają głównie za zginanie uda do przodu i przywodzenie.

 

OBRĘCZ BARKOWA (górny otwór klatki piersiowej)

Obręcz barowa stanowi jakby rusztowanie dla mięśni kończyn górnych i mięśni łączących ją z odcinkiem szyjnym kręgosłupa i czaszką.

Za pomocą stawów ramiennych połączone są z nią kończyny górne.

W skład obręczy barkowej wchodzi obojczyk i łopatka.

Spoiwem między prawą i lewą obręczą jest mostek.

Z kręgosłupem obręcz barkowa łączy się pośrednio przez staw mostkowo-obojczykowy. Mostek połączony jest z żebrami, a te z kolei z kręgosłupem

piersiowym.

Do najważniejszych mięśni działających na obręcz barkową zaliczamy:

Mięsień czworoboczny

Obok mięśnia najszerszego grzbietu jest jednym z największych mięśni człowieka. Ma kształt charakterystycznego czworoboku z wierzchołkiem górnym przy podstawie czaszki, bocznym przy wyrostku barkowym łopatki i dolnym przy ostatnim kręgu piersiowym.

Funkcjonalnie mięsień ten można podzielić na dwie grupy: górną, która ściąga łopatki do siebie (ruch ściągania łopatek) oraz środkową i dolną, która obraca łopatki względem klatki piersiowej.

Przeciążenie, podrażnienie, nadmierne napięcie objawia się najczęściej bólami zlokalizowanymi na odcinku: od górnej części szyi do ramienia oraz w okolicy łopatki.

Mięsień równoległoboczny

Przebiega od dolnych kręgów szyjnych i górnych piersiowych do brzegu przyśrodkowego łopatki. Jego włókna biegną od kręgosłupa skośnie w dół do łopatki, przez co jego funkcja polega na unoszeniu łopatki do góry i do kręgosłupa.

Można podzielić go na równoległoboczny mniejszy (na górze) i na równoległoboczny większy (na dole).

Mięsień ten w całości zakryty jest przez mięsień czworoboczny.

Nadmierne napięcie, przeciążenia czy podrażnienie objawia się bólem umiejscowionym między kręgosłupem, a łopatką.

Mięsień dźwigacz łopatki

Początek ma na wyrostkach poprzecznych czterech pierwszych kręgów szyjnych, a przyczep końcowy na górnym przyśrodkowym brzegu łopatki nad mięśniem równoległobocznym.

Główną jego funkcją jest unoszenie łopatki do góry i do kręgosłupa.

Podobnie jak równoległoboczny w całości przykrywa go mięsień czworoboczny.

Ból przy przeciążeniu, podrażnieniu czy nadmiernym napięciu może być zlokalizowany wzdłuż całego przebiegu mięśnia lub mogą boleć jego określone punkty.

Ból jednego z w/w mięśni może rozprzestrzeniać się na pozostałe.

TRZY WYMIENIONE POWYŻEJ MIĘŚNIE ZWANE SĄ MIĘŚNIAMI STRESU I ZNAJDUJĄ SIĘ NA TYLNO - GÓRNEJ CZĘŚCI TUŁOWIA. PODCZAS DŁUGOTRWAŁEGO STRESU DOCHODZI DO ICH ODRUCHOWEGO NAPIĘCIA. DŁUGOTRWAŁE NAPIĘCIE POWODUJE BÓL TYCHŻE MIĘŚNI, DŁUGOTRWAŁY BÓL PROWADZI DO ZMĘCZENIA FIZYCZNEGO I PSYCHICZNEGO.

Pozostałe trzy mięśnie znajdują się z przodu i z boku tułowia.

Mięsień piersiowy mniejszy

Początek ma na górnej przymostkowej części drugiego, trzeciego i czwartego żebra, a przyczepia się do wyrostka kruczego łopatki. Przebiega jakby w trzech odgałęzieniach.

Jeśli chodzi o funkcję, to obniża obręcz barkową przyśrodkowo, jednocześnie rotując i unosząc trochę łopatkę. Razem z przeponą i mięśniami międzyżebrowymi odgrywa też rolę w ruchu oddechowym żeber.

W całości przykryty przez mięsień piersiowy większy.

Ból występuje najczęściej wzdłuż przebiegu mięśnia, może także promieniować wzdłuż przestrzeni międzyżebrowych przyczepów początkowych.

W niektórych przypadkach na ból może być tkliwy także wyrostek kruczy łopatki.

Mięsień zębaty przedni

Znajduje się z boku klatki piersiowej. Rozpoczyna się na zewnętrznej powierzchni pierwszych dziewięciu żeber (mniej więcej w połowie), a przyczep końcowy jest na brzegu przyśrodkowym łopatki. Od przodu wyglądem przypomina „zęby”.

Przesuwa obręcz barkową do przodu, pociąga ku dołowi, odsuwa kąt dolny łopatki do przodu i w bok, co umożliwia podniesienie całej kończyny górnej powyżej poziomu. Podobnie jak mięsień piersiowy mniejszy bierze udział w oddychaniu.

Ból najczęściej zlokalizowany jest wzdłuż przebiegu mięśnia lub jednego z jego przyczepów. Może przypominać neuralgię międzyżebrową lub półpasiec.

Mięsień podobojczykowy

Ostatni i najmniejszy z tej grupy mięśni. Znajduje się między obojczykiem, a pierwszym żebrem. Początek ma na dolnej powierzchni obojczyka, a kończy się na powierzchni górnej pierwszego żebra.

Obniża obojczyk i przesuwa go do przodu.

Ból z tego mięśnia zlokalizowany jest najczęściej na jego przebiegu i przy przyczepach. Może przenosić się na przestrzeń między obojczykiem, a pierwszym żebrem.

 

Bibliografia:
1. Mianownictwo anatomiczne – pod red. R. Aleksandrowicza, PZWL W-wa 1989
2. Atlas anatomii człowieka – R. D. Simielnikow
3. Kregosłup w stresie – A. Rakowski, GWP Gdańsk 1998
4. Nerwobole – T. M. Domżał, Wydaw. Czelej Lublin 2003
5. Ortopedia i Rehabilitacja – pod red. W. Dega, PZWL W-wa 1964
6. Rehabilitacja medyczna – pod red. W. Degi i K. Milanowskiej, PZWL W-wa 1993
7. Bóle krzyża – A Dziak, PZWL W-wa 1994
8. Bóle kręgosłupa – R. Zauner W–wa 1993