Gabinet Terapii Manualnej i Rehabilitacji - Artur Michałowski

CZERWONAK /k POZNANIA ul. Zdroje 34 Tel./Fax 61-652-60-88 kom. 602-77-21-88
KOZIEGŁOWY/k POZNANIA ul. Poznańska 37 Tel. 602-77-21-88

Aktualności

Strona 1 z 3  > >>

Gabinet w Koziegłowach

Gabinet w Koziegłowach będzie tymczasowo nieczynny.

Zapraszam do gabinetu w Czerwonaku.

 

Więcej »
rehabilitacja kręgosłupa Poznań

Kręgosłup

KRĘGOSŁUP



1. Budowa

Kręgosłup człowieka zbudowany jest z:

  • 32 - 34 kręgów,
  • 48 stawów
  • 23 dysków (krążków międzykręgowych).

Podzielony jest na odcinki:

  • szyjny – C (7 kręgów ),
  • piersiowy – Th (12 kręgów),
  • lędźwiowy – L (5 kręgów),
  • krzyżowy – S (5 kręgów zrośniętych ze sobą tworzących kość krzyżową),
  • ogonowy (3-5 kości tworzących kość ogonową).

Każdy kręg składa się z trzonu i łuku.

Na łuku znajdują się wyrostki stawowe (połączenia między sąsiednimi kręgami), wyrostki poprzeczne i kolczyste (miejsca przyczepu mięśni i więzadeł).

Omówienie poszczególnych odcinków znajduje się dalszej części niniejszego artykułu.

Krążki międzykręgowe (dyski) zbudowane są z dwóch elementów: substancji galaretowatej zwanej jądrem miażdżystym, które otoczone jest pierścieniami włóknistymi (opis w dalszej części).

Dysk spełnia dwa podstawowe zadania, a mianowicie amortyzuje wstrząsy, które przenoszą się na kręgosłup podczas chodzenia czy biegania oraz zapewnienia ruchomości sąsiadującym kręgom.

Dwa kręgi i jeden dysk tworzą tzw. segment ruchowy.

Dysk jest „zrośnięty” z dwoma sąsiednimi trzonami, więc wypadnięcie, wysunięcie czy przesunięcie dysku jako całości jest niemożliwe. Wszystkie patologie dotyczą struktur wewnątrz dysku, jak i dysku jako całości. (opis dyskopatii w części trzeciej)

Patrząc w rzucie przód - tył (A-P) kręgosłup powinien być prosty. Każde odchylenie od pionu (skrzywienie boczne ) nosi nazwę skoliozy. Skoliozy mogą być strukturalne, funkcjonalne i idiopatyczne. Każdej skoliozie towarzyszy rotacja kręgu (dysfunkcja pojedyncza), albo kręgów (dysfunkcja grupowa) wokół osi własnej.

Patrząc z kolei z boku zauważalne są trzy fizjologiczne (prawidłowe) wygięcia kręgosłupa - dwa do przodu zwane lordozą szyjną (odcinek szyjny) i lordozą lędźwiową (odcinek lędźwiowy ) oraz jedno do tyłu zwane kifozą piersiową (odcinek piersiowy).

Rozpatrując segment ruchowy jako element całości kręgosłupa można wyróżnić w nim dwa elementy funkcyjne:

- przednia jednostka funkcjonalna – tworzą ją trzony i dyski, charakteryzuje się niewielkim zakresem kompresji, rozciągania, zginania we wszystkich kierunkach i rotacji. Elastyczność przedniej jednostki funkcjonalnej ograniczona jest przez więzadła podłużne przednie i tylne. Rozpatrując przednią jednostkę funkcjonalną oddzielnie, można by powiedzieć, że jest to staw rzekomy (połączenie kości, które nie ma powierzchni stawowych i torebki stawowej).

- tylna jednostka funkcjonalna – tworzą ją łuki i części tylne krawędzi trzonów i dysków. Tylne jednostki funkcjonalne połączone są ze sobą za pomocą powierzchni stawowych znajdujących się na wyrostkach stawowych.

W każdym segmencie ruchowym znajdują się dwa otwory międzykręgowe (prawy i lewy), przez które wychodzą nerwy rdzeniowe z rdzenia kręgowego (opisane w dalszej części).

 

2. Funkcje

Do podstawowych funkcji kręgosłupa należy:

  • ochrona rdzenia kręgowego (opis w dalszej części),
  • jest narządem ruchu,
  • narządem podpory (jest w stanie przenosić bardzo duże obciążenia np. dla C3 450kg, dla L4 830kg – udowodnione przez Bella 1967r.),
  • jest miejscem przyczepu mięśni i więzadeł.

W kręgosłupie odbywają się ruchy we wszystkich płaszczyznach:

  • czołowej – zgięcie w bok,
  • strzałkowej – zgięcie do przodu i do tyłu,
  • poprzecznej – rotacja w prawo i w lewo.

Największą ruchomością charakteryzuje się odcinek szyjny kręgosłupa, najmniejszą odcinek piersiowy ze względu na połączenie z żebrami.

 

KRĘGI SZYJNE (C)

Kręg trzeci, czwarty, piąty i szósty mają podobną budowę i charakteryzuje je

okrągły otwór kręgowy, rozdwojone na końcu wyrostki kolczyste, wyrostki poprzeczne tworzące otwór wyrostka poprzecznego, przez które przechodzą tętnice kręgowe.

Kręgi pierwszy, drugi i siódmy mają nieco inną budowę.

C1 - atlas (dźwigacz, szczytowy) - nie ma trzonu - tworzą go jedynie łuki, zamiast trzonu występuje tu łuk kostny (listewka kostna).

Na górnej powierzchni łuku tylnego, która zamiast wyrostka kolczystego posiada guzek tylny znajduje się bruzda tętnicy kręgowej. W bruździe tej biegną tętnice kręgowe oraz I nerw szyjny.

Od góry atlas połączony jest z czaszką. W połączeniu tym odbywa się ruch „potakiwania głową”.

Od dołu połączony jest z drugim kręgiem szyjnym. Między pierwszym, a drugim kręgiem szyjnym nie ma dysku. W połączeniu tym odbywa się ruch „przeczenia głową”.

C2 - axis (obrotnik) - posiada nadmiernie rozwinięty trzon, który wyrasta ku górze i układa się pomiędzy łukiem przednim atlasa (C1), a więzadłem poprzecznym - ta część trzonu nosi nazwę zęba obrotowego.

C7 - nazywany wystającym, masywniejszy i nierozdwojony wyrostek kolczysty, przez otwory wyrostków poprzecznych nie przechodzi tętnica kręgowa.

 

KRĘGI PIERSIOWE (Th)

Cechą charakterystyczną dla kręgów piersiowych jest to, że na wyrostkach poprzecznych mają tzw. dołki żebrowe - powierzchnie stawowe do połączeń z żebrami oraz to, że wyrostki kolczyste nachodzą na siebie.

Zobrazować można to w ten sposób, że końcówka wyrostka kolczystego nie pokrywa się z wyrostkami poprzecznymi tego samego kręgu tylko kręgu niższego.

Dołki żebrowe są również na krawędziach trzonów (cztery na trzonie jednego kręgu), które to dołki sąsiadujących trzonów tworzą połączenie stawowe z główką żebra.

 

KRĘGI LĘDŹWIOWE (L)

Najbardziej masywne kręgi. Otwór kręgowy ma kształt zbliżony do trójkąta.

Wyrostki poprzeczne i kolczyste są masywniejsze i krótsze niż w pozostałych kręgach.

 

KOŚĆ KRZYŻOWA (S)

Zdjęcia przedstawiają kość krzyżową połączoną z obręczą biodrową


Kość krzyżową tworzą zrośnięte kręgi krzyżowe.Na kości krzyżowej można wyróżnić dwie powierzchnie: przednią – miedniczą (brzuszną) i tylną – grzbietową.

Cechą charakterystyczną dla powierzchni brzusznej są kresy poprzeczne (miejsca zrośnięcia się kręgów), natomiast dla powierzchni grzbietowej grzbiety wyrostków poprzecznych.

Kość krzyżowa posiada również podstawę – połączenie z odcinkiem lędźwiowym i wierzchołek – połączenie z kością ogonową.

Wyróżnić można także dwie krawędzie boczne – wchodzące w skład stawów krzyżowo-biodrowych.

 

KOŚĆ OGONOWA

Zbudowana z trzech do pięciu zrośniętych ze sobą kości połączonych z kością krzyżową silnym więzozrostem określanym również jako staw rzekomy lub spojenie.

Ostatnia, a zarazem najmniejsza składowa kości ogonowej nosi nazwę kości guzicznej.

 

KRĄŻEK MIĘDZYKRĘGOWY (DYSK)

Jak już wspomniałem na początku u człowieka występują 23 krążki międzykręgowe, inaczej dyski. Pierwszy jest między C2-C3, ostatni między L5-S1. Pomiędzy pierwszym i drugim kręgiem szyjnym dysku nie ma.

Dyski anatomicznie nie różnią się między sobą.

Natomiast wizualnie tak.

Posiadają różną grubość i średnicę. W odcinku szyjnym są cieńsze i o mniejszej średnicy, w odcinku lędźwiowym grubsze i o większej średnicy.

Dysk składa się z dwóch elementów silnie ze sobą połączonych i współpracujących, a mianowicie jądra miażdżystego i pierścieni włóknistych.

  • jądro miażdżyste stanowi 15% całkowitej masy krążka. Ze względu na to, że jest to jedyny element dysku, który się przemieszcza pozwala działać dyskowi hydraulicznie.
  • pierścień włóknisty tworzą włókna kolagenowe i elastynowe przebiegająco naprzemiennie. Pierścień włóknisty jest grubszy z przodu cieńszy z tyłu (od kanału kręgowego) jednakże dodatkowo wzmocniony od tej strony przez więzadła podłużne tylne.

 

DYSK POŁĄCZONY JEST Z TRZONAMI SĄSIEDNICH KRĘGÓW TWARDYMI ELASTYCZNYMI WŁÓKNAMI TKANKI ŁĄCZNEJ, KTÓRE NAWET WNIKAJĄ W TRZON - DLATEGO NIGDY SIĘ NIE PRZEMIESZCZA (JAKO CAŁOŚĆ), A CO WAŻNIEJSZE NIE WYPADA. POSIADA ŻYWE KOMÓRKI - BOLI.

Jak już wspomniałem wyżej dysk spełnia funkcję amortyzatora oraz zapewnia ruchomość segmentom ruchowym.

 

RDZEŃ KRĘGOWY

Jest to to coś, co znajduje się wewnątrz kręgosłupa, w kanale kręgowym (szerszy na górze węższy na dole) i z czego odchodzą nerwy rdzeniowe na obwód (jest ich 29 par). Nerw rdzeniowy tworzą dwa korzenie nerwowe (czuciowy z rogów tylnych i ruchowy z rogów przednich) łącząc się ze sobą jeszcze wewnątrz kanału. Krótko mówiąc rdzeń kręgowy przewodzi bodźce pomiędzy mózgiem, a układem obwodowym.

Wizualnie ma kształt grubego sznura, węższy na górze szerszy na dole. Przeciętna średnica ok 1cm.

Rozpoczyna się od rdzenia przedłużonego (cześć mózgowia) bez wyraźnej granicy na wysokości pierwszego kręgu szyjnego, ma długość ok. 45 cm i kończy się na wysokości drugiego kręgu lędźwiowego charakterystycznym zaostrzeniem zwanym stożkiem rdzeniowym.

W dolnej części otwory nerwów rdzeniowych są przesunięte względem rdzenia ku dołowi, dlatego nerwy biegną na znacznej długości wewnątrz kanału, zanim osiągną punkt wyjścia. Zespół tych nerwów nosi nazwę ogona końskiego.

Na całej długości średnica rdzenia nie jest jednakowa, mimo zwiększania się jej ku dołowi. W odcinkach, z których wychodzą korzenie nerwowe przeznaczone dla kończyn występują dwa wrzecionowate zgrubienia - szyjne i lędźwiowe.

 

Bibliografia:
1. Mianownictwo anatomiczne – pod red. R. Aleksandrowicza, PZWL W-wa 1989
2. Atlas anatomii człowieka – R. D. Simielnikow
3. Kregosłup w stresie – A. Rakowski, GWP Gdańsk 1998
4. Nerwobole – T. M. Domżał, Wydaw. Czelej Lublin 2003
5. Ortopedia i Rehabilitacja – pod red. W. Dega, PZWL W-wa 1964
6. Rehabilitacja medyczna – pod red. W. Degi i K. Milanowskiej, PZWL W-wa 1993
7. Bóle krzyża – A Dziak, PZWL W-wa 1994
8. Bóle kręgosłupa – R. Zauner W–wa 1993